Είναι αξιόπιστα τα "Rapid Tests";

Αισίως έχουμε φτάσει τους 11 μήνες με συνεχείς συνεντεύξεις τύπου, αλλά και ανακοινώσεις από τον Πρωθυπουργό για τα καθημερινά κρούσματα της χώρας μας, αλλά και τα μέτρα τα οποία εφαρμόζει η κυβέρνηση. Τα κρούσματα αυξάνονται εκθετικά, πολλές κυβερνήσεις ανακοινώνουν μαζική χρήση rapid test με σκοπό τον έλεγχο της διασποράς της λοίμωξης. Οι επιστήμονες έχουν αντικρουόμενες απόψεις σχετικά με την χρήση τους και κατά πόσο είναι αποτελεσματικά τα rapid test, όπως αποτυπώθηκε (11/2/21) στην Επιστημονική Επιθεώρηση Nature. Η καθηγήτρια του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών του Τμήματος Χημείας, Εύη Λιανίδου συνοψίζει στην δημοσίευσή της.

Τα Rapid Test είναι δεδομένο ότι είναι φθηνά, γρήγορα και μπορούν να εφαρμοστούν εύκολα, αλλά δεν είναι τόσο ευαίσθητα όσο τα μοριακά τεστ (PCR). Δίνουν πληροφορίες για την δυνατότητα μετάδοσης του ιού από το συγκεκριμένο άτομο, αλλά δεν δίνουν με βεβαιότητα την πληροφορία ότι το άτομο αυτό είναι αρνητικό στον κορονοϊό.

Το θετικό στη χρησιμότητά τους έγκειται στο γεγονός ότι ανιχνεύουν τον ιό πολύ γρήγορα και φθηνά τα θετικά άτομα που θα μπορούσαν να μεταδώσουν τον ιό εν αγνοία τους. Πολλοί επιστήμονες είδαν θετικά τη χρήση τους, ενώ άλλοι υποστήριξαν ότι αυτή η μέθοδος μπορεί να έχει σοβαρούς κινδύνους, διότι τα τεστ αυτά δίνουν πολλά ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα, με αποτέλεσμα τη συνέχιση της μετάδοσης από αυτούς που θεωρούν, ψευδώς ότι είναι αρνητικοί στον ιό.

Επίσης αυτά τα test έχουν πολύ μικρή αξιοπιστία αν δεν γίνονται από ειδικούς, ενώ η άδεια κυκλοφορίας τους λαμβάνεται απλά με βάση τα δεδομένα των κατασκευαστών και χωρίς να είναι απαραίτητη η ανεξάρτητη αξιολόγησή τους και η σύγκριση της απόδοσής τους με την PCR. Οι κανόνες αξιολόγησής διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Το Φεβρουάριο του 2020 το FIND (Foundation for Innovative New Diagnostics) ανέλαβε την αξιολόγηση εκατοντάδων διαφορετικών τεστ σε σύγκριση με την PCR, σε συνεργασία με την WHO.
Τα αποτελέσματα έδειξαν μεγάλη ετερογένεια στην απόδοση των τεστ, αλλά και διαφοροποίηση στις εκτιμήσεις του ιικού φορτίου με PCR σε διαφορετικά εργαστήρια. Το πρόβλημα εμφανίζεται κυρίως σε δείγματα με χαμηλό ιικό φορτίο, όπου υπερτερεί σαφώς η PCR, ενώ τα rapid test σε αυτές τις περιπτώσεις χάνουν σε ευαισθησία και δεν ανιχνεύουν τον ιό.

Τα τεστ δείχνουν εξαιρετικά καλή συμφωνία με την PCR της τάξης του 91-100% σε δείγματα υψηλού ιικού φορτίου, αλλά όσο μειώνεται το ιικό φορτίο, τα ποσοστά συμφωνίας μειώνονται σε επίπεδα μέχρι και 76%.

Στο πανεπιστήμιο του Birmingham εξετάσθηκαν με rapid test 7000 ασυμπτωματικοί φοιτητές και μόνο 2 βρέθηκαν θετικοί με τα rapid test, ενώ το 10% των αρνητικών δειγμάτων που ελέγχθηκαν με PCR βρέθηκαν επιπλέον 6 θετικά δείγματα. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι το σύνολο των δειγμάτων έδωσε 60 ψευδώς αρνητικά δείγματα.

Ο κίνδυνος που ελλοχεύει με την χρήση αυτών των τεστ είναι εμφανής και μη προβλέψιμος γιατί άτομα τα οποία έχουν διαγνωστεί ψευδώς αρνητικά δεν μπορούν να περιοριστούν, έτσι εν αγνοίας τους συνεχίζεται η διασπορά του ιού.

Κλείνοντας, μπορούμε να πούμε ότι τα διαφορετικά είδη τεστ έχουν και διαφορετικούς ρόλους στην αντιμετώπιση της πανδημίας. Τα rapid test δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την PCR όσον αφορά την εκτίμηση της εξάπλωσης του ιού, αλλά μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά στην πρόληψη της διάδοσης, ειδικά αν εφαρμόζονται σε τακτά χρονικά διαστήματα. Τα τεστ αυτά συνεισφέρουν σημαντικά στη διατήρηση της ανοιχτής οικονομίας, αφού ανιχνεύουν γρήγορα και σχετικά φθηνά τα μολυσματικά άτομα. Σε καμία όμως περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την σίγουρη διάγνωση των PCR.