Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή
από Γιώτα Λ.
Τι είναι η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή
Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή ή OCD (Obsessive Compulsive Disorder) είναι μια διαταραχή στην οποία ο ασθενής έχει διαρκώς επαναλαμβανόμενες σκέψεις (ιδεοληψίες) ή έχει την ανάγκη να κάνει συγκεκριμένες πράξεις (ψυχαναγκασμοί) για να μπορέσει να κατευνάσει το άγχος του και να λειτουργήσει σωστά. Το άτομο με τη διαταραχή αυτή δε μπορεί να ελέγξει τις πράξεις ή τις σκέψεις του για κάποιο χρονικό διάστημα.
Αιτίες εμφάνισης της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής
Τα αίτια της διαταραχής αυτής είναι άγνωστα. Φαίνεται να υπάρχουν κάποιοι γενετικοί παράγοντες που επηρεάζουν την εμφάνισή της, όπως επίσης κάποιο γεγονός που μπορεί να συνέβη στο άτομο ή τραύματα από την παιδική του ηλικία. Με λίγα λόγια, σκεφτείτε ότι το άτομο έχει στο μυαλό του μια σκέψη, η οποία του προκαλεί άγχος• για να κατευνάσει αυτό το άγχος προβαίνει σε κάποιες ενέργειες, κι έτσι νοιώθει ανακούφιση. Αυτό όμως στο μυαλό του ασθενούς συμβαίνει συνεχόμενα. Είναι ένας κύκλος επαναλαμβανομένων σκέψεων και πράξεων.
Συμπτώματα ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής
Αρχικά, να χωρίσουμε τους τύπους ανθρώπων με ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή• εκείνοι που φοβούνται τα μικρόβια, εκείνοι που ελέγχουν τα πάντα, εκείνοι που φοβούνται τις σκέψεις τους, εκείνοι που μετρούν και βάζουν τα πάντα σε συμμετρία κι εκείνοι που αδυνατούν να πετάξουν άχρηστα πράγματα, με το φόβο ότι θα γίνει κάτι «κακό».
Ξεκινάμε λοιπόν με τον πρώτο τύπο. Φοβούνται τα μικρόβια και αδυνατούν να ακουμπήσουν οτιδήποτε, με φόβο ότι θα κολλήσουν κάτι, ή ότι θα κολλήσουν και τους δικούς τους ανθρώπους, πλένουν συνεχώς τα χέρια τους και είναι μανιακοί με τη καθαριότητα. Πιστεύουν ότι «βλέπουν» τα μικρόβια και φοβούνται ότι θα αρρωστήσουν.
Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν εκείνοι που θα ελέγξουν αν έκλεισαν τον φούρνο, το θερμοσίφωνα, αν κλείδωσαν τις πόρτες, και γενικά ελέγχουν όλα αυτά τα οποία μπορούν να συσχετιστούν με τον κίνδυνο. Αυτά τα άτομα χάνουν πολύ χρόνο από τη καθημερινότητά τους τσεκάροντας αν όλα είναι έτσι «όπως πρέπει». Ο φόβος αυτός σχετίζεται και με το ότι αν δεν έχουν, για παράδειγμα, κλείσει το φούρνο, ότι θα πιάσει φωτιά το σπίτι και το φταίξιμο θα είναι δικό τους, και ότι κάποιος δικός τους άνθρωπος θα πάθει κάτι κακό.
Στη τρίτη κατηγορία ανήκουν εκείνα τα άτομα τα οποία έχουν απαγορευμένες, ανεπιθύμητες ή ταμπού σκέψεις, όπως για παράδειγμα σκέψεις που έχουν να κάνουν με το φύλλο, τη θρησκεία και γενικά σκέψεις που δε θα μπορούσαν να τις μοιραστούν με κανέναν.
Ο τέταρτος τύπος έχει να κάνει με τη συμμετρία, τη τάξη και τους αριθμούς• τα άτομα που ανήκουν εδώ ξοδεύουν ατελείωτες ώρες τοποθετώντας τα πράγματά τους σε τάξη ή «έτσι όπως πρέπει», μετρούν διαρκώς σκάλες, βήματα, ανοιγοκλείνουν το φως τόσες φορές όσες «πρέπει» για να κατευνάσουν το άγχος που νοιώθουν, κόβουν το φαγητό τους σε όσα κομμάτια είναι «σωστό» για εκείνους ή μπορεί να ρυθμίζουν την ένταση στη ραδιόφωνο ή τη τηλεόραση σε συγκεκριμένο αριθμό.
Τέλος είναι εκείνοι οι οποίοι μαζεύουν πράγματα που μπορεί να μη χρειάζονται ή να μη χρησιμοποιήσουν ποτέ, πιστεύοντας ότι με αυτό τον τρόπο όλα θα «πάνε καλά» και «δε θα συμβεί τίποτα κακό».
Να σημειώσουμε ότι ένα άτομο με τη διαταραχή αυτή μπορεί να ανήκει σε μία ή περισσότερες από τις παραπάνω κατηγορίες που αναλύσαμε. Ακόμη, η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή φαίνεται να συνδέεται και με άλλες ψυχικές διαταραχές όπως τριχοτιλλομανία, δερματιλλομανία, κατάθλιψη κτλ..